ابریق پرنده؛ میراث سفالگری ایران

ایرانیان از دیرباز آب را موجودیتی مقدس می‌دانستند. به همین دلیل برای آن ظروفی می‌ساختند که شایسته این جایگاه باشد. ظروف آبخوری شامل تنگ، صراحی، ابریق، پارچ، لیوان، جام، پیاله و کوزه بودند. در میان این آثار، ابریق پرنده جایگاه ویژه‌ای در هنر سفالگری ایران دارد.

پیشینه و کاربری

قدیمی‌ترین ابریق‌های سفالی از نخستین صنایع‌دستی بشر هستند. سفالگران این آثار را برای نگهداری آب، نوشیدنی‌های معطر و گاه شراب می‌ساختند. آن‌ها از طرح‌های ساده و گاه دسته‌هایی به شکل حیوانات استفاده می‌کردند. در برخی نمونه‌ها، دهانه به شکل منقار یا ناودان طراحی می‌شد تا ریختن مایع آسان باشد.

دوران میانی اسلام

دوره سلجوقی تا پایان ایلخانی، دوره شکوفایی ابریق‌های سفالی بود. این ظروف علاوه بر فرم‌های منحصر‌به‌فرد، عناصر هنری دوران پیشین را حفظ کردند. نقش آن‌ها در بازنمایی هویت ایران اسلامی چشمگیر بود و آن‌ها را در شمار شاخص‌ترین آثار سفالی زمان خود قرار داد.

نمونه شاخص ابریق پرنده

یک نمونه برجسته در کاشانِ دوره سلجوقی ساخته شد. این ابریق پرنده با نقش قالب‌زده پرنده و گل تزیین شده است. هنرمند آن را با لعاب لاجوردی رنگ‌آمیزی کرد و امروز این اثر در انستیتو هنر مینیاپولیس آمریکا نگهداری می‌شود.

بازآفرینی در گروه هنری دستان

گروه هنری دستان این ابریق زیبا را با جنس سفال بازسازی کرد. هنرمندان ابتدا بدنه را در دمای ۸۵۰ درجه پختند. سپس لعاب فیروزه‌ای را افزودند و در دمای ۹۵۰ درجه پخت مجدد انجام دادند. نتیجه، بازآفرینی اثری است که تلفیقی از هنر باستانی و مهارت امروزی را نمایش می‌دهد.