ریتون اسب تکشاخ؛ پیوند اسطوره و هنر کهن
تکوک یا ریتون در ایران باستان
تکوک یا ریتون، ظرفی با شکل جانوران واقعی یا افسانهای بود که هنرمندان برای آیینهای مذهبی و درباری میساختند. صنعتگران آن دوره این ظروف را از طلا، نقره یا آهن ایجاد میکردند. واژه «تکوک» از فارسی میانه آمده و امروز در ارمنی و گرجی نیز رایج است. یونانیان آن را «ریتُن» مینامند و تنها برای مجالس تشریفاتی استفاده میکردند.
اسب تکشاخ در فرهنگهای مختلف
ریتون اسب تکشاخ، برگرفته از موجودی اسطورهای با پیشینه مشترک در ایران، اروپا و روسیه است. نقش برجستهای در کاخ آپادانای شوش تصویر این موجود را نشان میدهد و ارتباط فرهنگی ایران و روم را نمایان میکند. بسیاری ریشه اسب تکشاخ را به یونان نسبت میدهند، اما روسها آن را «ایندریک» مینامند. برخی نیز منشأ این افسانه را در نهنگ تکشاخ جستوجو میکنند.
باورهای کهن درباره تکشاخ
روایتها میگویند تکشاخ بسیار چابک حرکت میکند و مردم نمیتوانند به آسانی آن را شکار کنند. این جانور افسانهای به زنان اعتماد دارد و آنها میتوانند او را رام کنند. مردم باور داشتند که شاخ تکشاخ هر بیماری را درمان میکند. شاید به همین دلیل صنعتگران ریتونی به شکل این موجود ساختند تا از آن در نوشیدنیهای آیینی استفاده شود.
ادامه هنر ریتونسازی پس از هخامنشیان
هرچند دوران اوج ریتونسازی در عصر مادها و هخامنشیان شکل گرفت، استادکاران پس از آن نیز این هنر را ادامه دادند. حتی قرنها پس از ورود اعراب به ایران، اشراف از تکوک در مراسم خاص بهره میبردند. اگر به دیدن نمونههای باستانی علاقه دارید، میتوانید آنها را اینجا مشاهده کنید.
بازآفرینی توسط گروه هنری دستان
گروه هنری دستان امروز این ریتون اسب تکشاخ را با سفال مرغوب بازآفرینی کرده است. هنرمندان آن را در دمای ۸۵۰ درجه پختهاند. سپس لعاب فیروزهای را افزوده و با پخت ۹۵۰ درجه، کیفیت رنگ و ماندگاری اثر را تضمین کردهاند.
نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.