ظرف پرنده | سفال خاکستری قیطریه
منشأ و فرهنگ سفال خاکستری
ظروف سفالین، بهویژه سفال خاکستری قیطریه، از قدیمیترین دستساختههای بشر هستند. زیرا این نوع سفال برای نگهداری خوراک، پخت و بیان هنر کهن بهکار میرفت. در نتیجه، ظرف پرنده بازتابی از پیوستگی فرهنگ و زیباییشناسی ایرانی در دورههای باستان است. از این رو، آشنایی با این اثر به درک ریشههای فرهنگی تهران کهن کمک میکند.
از سوی دیگر، سفال سیاه و خاکستری در فلات ایران پدیدار شد و بههمین دلیل به «فرهنگ سفال خاکستری» شهرت یافت. افزون بر این، این تحول در ساختار هنری و اجتماعی ایران باستان نقشی اساسی داشت. بنابراین، پدیدار شدن این سفالها سنت منقوش قدیمی را تغییر داد و مسیر نوینی در زیباشناسی پدید آورد.
کشف در قیطریه و ویژگیهای باستانی
یکی از گونههای مهم این سفالها، کوزههای خاکستری لولهدار با الهام از منقار پرندگان است. در واقع، ظرف پرنده از گورستان باستانی قیطریه در تهران کشف شد. سپس، پژوهشها نشان دادند که این کوزهها با دقت و تقارن زیبا ساخته میشدهاند. به این ترتیب، هنر سفالگری به حدی پیشرفته بود که کاربرد روزمره را با ظرافت زیبایی پیوند میزد.
گورستان قیطریه، پس از منطقهٔ باستانی ری، دومین کشف بزرگ باستانشناسی تهران است. زیرا اکثر آثار آن، سفال خاکستری لولهدار و پایهدار هستند و مهارت هنرمندان آن دوره را نمایان میکنند. همچنین، در عمق حدود یک متر از سطح زمین، متوفیان با لباسها و زیورهای رایج زمان خود دفن شدهاند. بههمین دلیل، این گورها شناسهای از فرهنگ زیبایی و آیین تدفین باستانی بهشمار میروند.
افزون بر این، بررسی اشیای همراه مانند دکمهها، سنجاقهای سربند، گوهرها و دشنهها نشان میدهد که جامعهٔ آن روزگار دارای سطوح بالای ذوق هنری بوده است. از این رو، سفالهای قیطریه منبعی مستقیم برای شناخت زندگی اجتماعی و آداب تدفین در دوران آهن محسوب میشوند.
بازسازی مدرن و هنر امروزی
گروه هنری دستان این اثر را با فن سفالگری سنتی بازسازی کرد و در پخت ۸۵۰ درجه سانتیگراد و لعاب فیروزهای در ۹۵۰ درجه ساخت. سپس، این بازسازی ثابت کرد که هنر سفال خاکستری همچنان زنده است. همچنین، در پایان، این ظرف نمادی از احیای میراث باستانی در هنر معاصر ایران بهشمار میرود. بنابراین، میتوان آن را پیوندی موفق میان گذشته و حال دانست.
نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.