گاو مارلیک کشیده

وقتی نخستین بار در موزه ایران باستان چشمم به گاو مارلیک کشیده افتاد، حس کردم با بخشی زنده از تاریخ روبه‌رو شده‌ام. تپه‌های مارلیک در گیلان، نزدیک رودبار، هنوز حال‌وهوای گذشته را حفظ می‌کنند. باستان‌شناسان این منطقه بیش از پنجاه گور کشف کردند و کنار هر پیکر، آثار ارزشمند گذاشتند تا مردگان با همراهی آن‌ها راهی جهان دیگر شوند.

گنجینه‌ای پر از داستان

مردمان مارلیک در این گورها اشیایی ساختند که قدرت و زیبایی فرهنگشان را نشان می‌داد. آن‌ها پیکره‌های سفالین انسان و حیوان، گاو کوهان‌دار، جام‌های زرین و سیمین، ظروف سفالی و دکمه‌های تزئینی خلق کردند. جنگجویانشان خنجر، سرگرز، پیکان و شمشیر را برداشتند و با خود بردند تا اقتدارشان را در میدان نشان دهند. و البته گاو نر کوهان‌دار گلین – «ورزا» به زبان محلی – که به عنوان ریتون آیینی نوشیدنی‌های مراسم را درون خود نگه می‌داشت، جایگاه ویژه‌ای یافت.

تجربه بازآفرینی

گروه هنری دستان با هدف پیوند گذشته و حال، این اثر را دوباره خلق کرد. هنرمندان بهترین سفال را برگزیدند و پیکره را در دمای ۸۵۰ درجه سانتی‌گراد شکل دادند. آن‌ها در پخت دوم، لعاب فیروزه‌ای اصیل را روی اثر کشیدند و با دمای ۹۵۰ درجه، رنگ و فرم نهایی را آفریدند. نتیجه کار، ترکیبی از دقت، مهارت و عشق به هنر باستان شد.

برای من، گاو مارلیک کشیده تنها یک شیء سفالین نیست؛ پلی است میان داستان‌های نیاکان و فضای مدرن خانه یا گالری. وقتی به کوهان و لعاب درخشانش نگاه می‌کنم، شکوه و اصالت ایران باستان را دوباره احساس می‌کنم.